نمایه سازی پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی

حلال‌های سبز در شیمی تجزیه
دوره 2، شماره 1، 1405، صفحات 302 - 313
نویسندگان : لیلا حیدری* 1، بهنام برومند 2، رضا زهلولی 3، ابراهیم گلی‌پور 4
1- مدرس و مدیر دپارتمان مهندسی صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
2- دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
3- دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
4- دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
چکیده :
از زمان معرفی مفهوم شیمی سبز، ادغام اصول آن در فرآیندهای تحلیلی به یکی از محوری‌ترین زمینه‌های تحقیقاتی تبدیل شده است. شیمی تجزیه سبز بر کاهش یا حذف حلال‌های آلی سمی، کوچک‌سازی، کاهش مصرف انرژی و تولید پسماند تأکید دارد. در این راستا، روش‌های مرسوم استخراج و جداسازی که معمولاً به مقادیر زیادی حلال‌های فرار، اشتعال‌پذیر و سمی نیاز دارند، با چالش‌های جدی مواجه هستند. به‌ویژه در کروماتوگرافی مایع، حجم بالای استونیتریل به عنوان فاز متحرک، و در آماده‌سازی نمونه، مصرف گسترده حلال‌های آلی، نیاز به جایگزین‌های پایدارتر را ضروری ساخته است. اگرچه حلال‌هایی مانند اتانول یا پروپیلن کربنات پیشنهاد شده‌اند، اما مشکلاتی مانند ویسکوزیته بالا یا امتزاج‌پذیری محدود با آب دارند. در پاسخ به این چالش‌ها، سه دسته از حلال‌های سبز جدید شامل حلال‌های آمفی‌فیلیک (مانند سورفکتانت‌ها و الکل‌ها)، مایعات یونی و حلال‌های یوتکتیک عمیق مورد توجه قرار گرفته‌اند. این حلال‌ها با بهره‌گیری از خواص حلالیت منحصربه‌فرد و قابلیت طراحی ساختاری، هم در روش‌های میکرواستخراج فاز مایع (به عنوان حلال استخراج) و هم در کروماتوگرافی مایع (به عنوان افزودنی فاز متحرک یا فاز شبه‌ایستا) کاربرد یافته‌اند. هدف مقاله حاضر، مرور سریعی بر پیشرفت‌های دو سال اخیر در استفاده از این سه دسته حلال سبز در شیمی تجزیه، با تأکید بر نقش آن‌ها در بهبود پایداری روش‌های جداسازی و آماده‌سازی نمونه است.