Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز ETSJR فصلنامه نوآوری در مهندسی و فناوری | ETSJR 2 2 2026 07 02 Investigating the role of modern construction technologies (BIM and GIS) in improving the productivity of municipal construction projects and reducing executive rework بررسی نقش فناوری‌های نوین عمرانی (BIM و GIS) در ارتقای بهره‌وری پروژه‌های عمرانی شهرداری و کاهش دوباره‌کاری اجرایی 106 117 FA Alireza Ahromi کارشناسی ارشد رشته مهندسی عمران، گرایش سازه، دانشگاه لیان بوشهر. (پست سازمانی: کارشناس عمران) علیرضا اهرمی کارشناسی ارشد رشته مهندسی عمران، گرایش سازه، دانشگاه لیان بوشهر. (پست سازمانی: کارشناس عمران) 2026 06 12 پروژه‌های عمرانی شهری به دلیل پیچیدگی‌های فنی، تعدد ذی‌نفعان، محدودیت منابع مالی و زمانی و همچنین تغییرات مکرر در مراحل طراحی و اجرا، همواره با چالش‌هایی نظیر کاهش بهره‌وری، افزایش هزینه‌ها و بروز دوباره‌کاری‌های اجرایی مواجه هستند. در سال‌های اخیر توسعه فناوری‌های دیجیتال در حوزه مهندسی عمران و مدیریت ساخت، فرصت‌های قابل توجهی برای بهبود فرآیندهای برنامه‌ریزی، طراحی، اجرا و بهره‌برداری از پروژه‌های شهری فراهم کرده است. در این میان، فناوری‌های مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان دو ابزار کلیدی در مدیریت یکپارچه اطلاعات پروژه‌های عمرانی مطرح شده‌اند که می‌توانند نقش مهمی در افزایش بهره‌وری و کاهش خطاهای اجرایی ایفا کنند. هدف این پژوهش مروری، بررسی نقش و کارکرد فناوری‌های BIM و GIS در بهبود مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری و کاهش دوباره‌کاری‌های اجرایی در مراحل مختلف چرخه عمر پروژه است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل و بررسی مطالعات علمی منتشرشده در حوزه فناوری‌های نوین ساخت، مدیریت دارایی‌های شهری و مدیریت زیرساخت‌ها بوده و تلاش شده است با تکیه بر منابع علمی معتبر، ابعاد مختلف کاربرد این فناوری‌ها در پروژه‌های شهری مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در کنار سیستم‌های اطلاعات مکانی، موجب بهبود هماهنگی میان بخش‌های مختلف پروژه، افزایش دقت طراحی، کاهش تداخلات اجرایی، مدیریت بهتر منابع و همچنین ارتقای قابلیت تصمیم‌گیری مدیران شهری می‌شود. علاوه بر این، یکپارچه‌سازی داده‌های مکانی و اطلاعات فنی پروژه‌ها می‌تواند در مدیریت زیرساخت‌های شهری، برنامه‌ریزی توسعه شهری، مدیریت ریسک و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها نیز نقش مؤثری داشته باشد. در نتیجه، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری همزمان BIM و GIS در پروژه‌های عمرانی شهرداری، علاوه بر افزایش بهره‌وری پروژه‌ها، می‌تواند منجر به کاهش هزینه‌های اجرایی، بهبود مدیریت نگهداری زیرساخت‌ها و کاهش قابل توجه دوباره‌کاری در مراحل مختلف پروژه شود. پروژه‌های عمرانی شهری به دلیل پیچیدگی‌های فنی، تعدد ذی‌نفعان، محدودیت منابع مالی و زمانی و همچنین تغییرات مکرر در مراحل طراحی و اجرا، همواره با چالش‌هایی نظیر کاهش بهره‌وری، افزایش هزینه‌ها و بروز دوباره‌کاری‌های اجرایی مواجه هستند. در سال‌های اخیر توسعه فناوری‌های دیجیتال در حوزه مهندسی عمران و مدیریت ساخت، فرصت‌های قابل توجهی برای بهبود فرآیندهای برنامه‌ریزی، طراحی، اجرا و بهره‌برداری از پروژه‌های شهری فراهم کرده است. در این میان، فناوری‌های مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان دو ابزار کلیدی در مدیریت یکپارچه اطلاعات پروژه‌های عمرانی مطرح شده‌اند که می‌توانند نقش مهمی در افزایش بهره‌وری و کاهش خطاهای اجرایی ایفا کنند. هدف این پژوهش مروری، بررسی نقش و کارکرد فناوری‌های BIM و GIS در بهبود مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری و کاهش دوباره‌کاری‌های اجرایی در مراحل مختلف چرخه عمر پروژه است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل و بررسی مطالعات علمی منتشرشده در حوزه فناوری‌های نوین ساخت، مدیریت دارایی‌های شهری و مدیریت زیرساخت‌ها بوده و تلاش شده است با تکیه بر منابع علمی معتبر، ابعاد مختلف کاربرد این فناوری‌ها در پروژه‌های شهری مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در کنار سیستم‌های اطلاعات مکانی، موجب بهبود هماهنگی میان بخش‌های مختلف پروژه، افزایش دقت طراحی، کاهش تداخلات اجرایی، مدیریت بهتر منابع و همچنین ارتقای قابلیت تصمیم‌گیری مدیران شهری می‌شود. علاوه بر این، یکپارچه‌سازی داده‌های مکانی و اطلاعات فنی پروژه‌ها می‌تواند در مدیریت زیرساخت‌های شهری، برنامه‌ریزی توسعه شهری، مدیریت ریسک و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها نیز نقش مؤثری داشته باشد. در نتیجه، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری همزمان BIM و GIS در پروژه‌های عمرانی شهرداری، علاوه بر افزایش بهره‌وری پروژه‌ها، می‌تواند منجر به کاهش هزینه‌های اجرایی، بهبود مدیریت نگهداری زیرساخت‌ها و کاهش قابل توجه دوباره‌کاری در مراحل مختلف پروژه شود. https://www.etsjr.ir/downloadfilepdf/275819