همایش آروین البرز ETSJR 1 4 2026 04 14 رویکردهای نوین در تولید نساجی سبز: جایگزینی مواد شیمیایی با متابولیت‌های میکروبی رویکردهای نوین در تولید نساجی سبز: جایگزینی مواد شیمیایی با متابولیت‌های میکروبی 95 106 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سیده زهرا 1.کارشناسی ارشد میکروبیولوژی گرایش میکروب های بیماری زا دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم 2026 04 14 صنعت نساجی به عنوان یکی از ارکان کلیدی اقتصاد در سطح جهان، همواره با چالش‌های جدی در زمینه آلودگی‌های محیطی و مصرف بی‌رویه منابع طبیعی روبرو بوده است و فرآیندهای متداول تولید پوشاک و منسوجات، نیازمند مقادیر عظیمی از مواد شیمیایی مصنوعی، رنگ‌زاهای سمی و حلال‌های خطرناک هستند که ورود آن‌ها به چرخه طبیعت، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به منابع آب و خاک وارد می‌سازد. در پاسخ به این بحران‌های روزافزون، رویکرد تولید نساجی سبز به عنوان یک راهبرد اساسی و نجات‌بخش مورد توجه پژوهشگران و صنعتگران قرار گرفته است تا با جایگزینی مواد مخرب، گامی در جهت توسعه پایدار برداشته شود و یکی از نوآورانه‌ترین و مؤثرترین راهکارها در این مسیر، بهره‌گیری از متابولیت‌های ثانویه میکروبی به جای ترکیبات شیمیایی مرسوم است. میکروارگانیسم‌ها از جمله باکتری‌ها و قارچ‌ها با دارا بودن سیستم‌های آنزیمی پیچیده، قادرند ترکیباتی با ویژگی‌های ساختاری و عملکردی بی‌نظیر تولید کنند که در مراحل مختلف پیش‌فرآوری، رنگرزی و تکمیل پارچه کاربرد فراوانی دارند و رنگ‌دانه‌های طبیعی استخراج شده از این ریزاندامگان، نه تنها ثبات و درخشش بالایی بر روی الیاف ایجاد می‌کنند، بلکه فاقد هرگونه خطرات مرتبط با ترکیبات سرطان‌زا و حساسیت‌زا می‌باشند. استفاده از آنزیم‌های تجزیه‌کننده برای حذف ناخالصی‌های الیاف، نیاز به اسیدها و قلیاهای قوی را به طور کامل برطرف ساخته و کیفیت نهایی محصول را بهبود می‌بخشد و افزون بر این، متابولیت‌های ضدباکتریایی و ضدقارچی میکروبی امکان تولید منسوجات بهداشتی و ایمن را بدون نیاز به افزودنی‌های سمی فراهم می‌آورند که این امر در تولید پوشاک پزشکی و ورزشی اهمیت بسزایی دارد. ادغام دانش میکروب‌شناسی با مهندسی منسوجات، علاوه بر کاهش شدید مصرف آب و انرژی، به حذف آلاینده‌های پایدار کمک شایانی می‌کند و با وجود دستاوردهای چشمگیر، تجاری‌سازی این فناوری‌ها نیازمند بهینه‌سازی شرایط تولید و افزایش راندمان استخراج است تا از نظر اقتصادی توان رقابت با روش‌های سنتی را داشته باشند. گذار به این روش‌های مبتنی بر طبیعت، کلید طلایی برای دستیابی به صنعتی پاک، ایمن و دوستدار محیط پیرامون محسوب می‌شود و می‌تواند آینده پوشاک را تضمین نماید. صنعت نساجی به عنوان یکی از ارکان کلیدی اقتصاد در سطح جهان، همواره با چالش‌های جدی در زمینه آلودگی‌های محیطی و مصرف بی‌رویه منابع طبیعی روبرو بوده است و فرآیندهای متداول تولید پوشاک و منسوجات، نیازمند مقادیر عظیمی از مواد شیمیایی مصنوعی، رنگ‌زاهای سمی و حلال‌های خطرناک هستند که ورود آن‌ها به چرخه طبیعت، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به منابع آب و خاک وارد می‌سازد. در پاسخ به این بحران‌های روزافزون، رویکرد تولید نساجی سبز به عنوان یک راهبرد اساسی و نجات‌بخش مورد توجه پژوهشگران و صنعتگران قرار گرفته است تا با جایگزینی مواد مخرب، گامی در جهت توسعه پایدار برداشته شود و یکی از نوآورانه‌ترین و مؤثرترین راهکارها در این مسیر، بهره‌گیری از متابولیت‌های ثانویه میکروبی به جای ترکیبات شیمیایی مرسوم است. میکروارگانیسم‌ها از جمله باکتری‌ها و قارچ‌ها با دارا بودن سیستم‌های آنزیمی پیچیده، قادرند ترکیباتی با ویژگی‌های ساختاری و عملکردی بی‌نظیر تولید کنند که در مراحل مختلف پیش‌فرآوری، رنگرزی و تکمیل پارچه کاربرد فراوانی دارند و رنگ‌دانه‌های طبیعی استخراج شده از این ریزاندامگان، نه تنها ثبات و درخشش بالایی بر روی الیاف ایجاد می‌کنند، بلکه فاقد هرگونه خطرات مرتبط با ترکیبات سرطان‌زا و حساسیت‌زا می‌باشند. استفاده از آنزیم‌های تجزیه‌کننده برای حذف ناخالصی‌های الیاف، نیاز به اسیدها و قلیاهای قوی را به طور کامل برطرف ساخته و کیفیت نهایی محصول را بهبود می‌بخشد و افزون بر این، متابولیت‌های ضدباکتریایی و ضدقارچی میکروبی امکان تولید منسوجات بهداشتی و ایمن را بدون نیاز به افزودنی‌های سمی فراهم می‌آورند که این امر در تولید پوشاک پزشکی و ورزشی اهمیت بسزایی دارد. ادغام دانش میکروب‌شناسی با مهندسی منسوجات، علاوه بر کاهش شدید مصرف آب و انرژی، به حذف آلاینده‌های پایدار کمک شایانی می‌کند و با وجود دستاوردهای چشمگیر، تجاری‌سازی این فناوری‌ها نیازمند بهینه‌سازی شرایط تولید و افزایش راندمان استخراج است تا از نظر اقتصادی توان رقابت با روش‌های سنتی را داشته باشند. گذار به این روش‌های مبتنی بر طبیعت، کلید طلایی برای دستیابی به صنعتی پاک، ایمن و دوستدار محیط پیرامون محسوب می‌شود و می‌تواند آینده پوشاک را تضمین نماید. /downloadfilepdf/14189